Profesjonalny audyt energetyczny to pierwszy krok do realnych oszczędności na rachunkach oraz poprawy komfortu i bezpieczeństwa w budynku. Dobrze zaplanowane przygotowanie do audytu skraca czas prac w terenie, ogranicza przestoje i zwiększa jakość rekomendacji. Poniżej znajdziesz praktyczny przewodnik, jak przygotować dom lub firmę do audytu krok po kroku.
W artykule pokazujemy, jakie dokumenty zebrać, jak zorganizować wizję lokalną, które dane o zużyciu energii są kluczowe oraz jak zapewnić dostęp do instalacji. To proste działania, które przynoszą wymierne efekty – lepszą diagnozę, precyzyjniejsze wyliczenia i szybszy zwrot z planowanych inwestycji.
Spis treści
Audyt energetyczny – po co i kiedy warto go wykonać
Audyt energetyczny ocenia, jak i gdzie budynek traci energię oraz wskazuje najkorzystniejsze technicznie i finansowo usprawnienia. Dla domu to zwykle analiza przegród i instalacji (ogrzewanie, wentylacja, ciepła woda, fotowoltaika), a dla firmy – dodatkowo procesów technologicznych, BMS, sprężonego powietrza czy chłodnictwa.
Warto zlecić audyt przed planowaną termomodernizacją, wymianą źródła ciepła, modernizacją oświetlenia lub wdrożeniem OZE. W firmach dodatkową przesłanką jest wdrożenie ISO 50001, wymogi ESG, rosnące ceny nośników energii oraz potrzeba optymalizacji pracy parku maszynowego.
Dokumenty i dane, które warto przygotować przed wizją lokalną
Im pełniejsza dokumentacja, tym szybciej audytor przejdzie do precyzyjnych obliczeń. Zbierz rysunki architektoniczne (rzuty, przekroje), projekty i schematy instalacji: instalacje grzewcze i chłodnicze, wentylacja i klimatyzacja, elektroenergetyka, automatyka i sterowanie (w tym BMS), a także karty katalogowe urządzeń oraz protokoły przeglądów.
Przygotuj umowy z dostawcami mediów, cenniki taryf i minimum 12–24 miesiące faktur: prąd, gaz, ciepło sieciowe, węgiel/olej, woda i ścieki. Dla firm cenne są bilanse mocy, profile obciążenia, rejestry z liczników i systemów (SCADA/BMS), harmonogramy pracy zmianowej i sezonowość produkcji.
- Faktury i profile dobowo‑godzinowe zużycia energii (jeśli dostępne)
- Listy urządzeń: kotły, pompy ciepła, chillery, sprężarki, nagrzewnice, rekuperatory
- Nastawy temperatur, krzywe grzewcze, harmonogramy pracy sterowników
- Protokoły szczelności instalacji, pomiary skuteczności wentylacji i wyników przeglądów
- Informacja o przebytych modernizacjach i awariach (daty, zakres, efekty)
Przygotowanie budynku i instalacji do wizji lokalnej
Zapewnij swobodny dostęp do wszystkich pomieszczeń technicznych: kotłowni, węzła cieplnego, rozdzielnic elektrycznych, maszynowni wentylacji i chłodu, serwerowni, stropodachów, poddaszy, węzłów sanitarnych. Usuń przeszkody utrudniające oględziny, przygotuj klucze, przepustki i – jeśli potrzeba – drabiny lub podesty.
Ustal z audytorem możliwość wykonania termowizji oraz ewentualnych testów szczelności (np. blower door). Do badań termowizyjnych najlepiej zaplanować wizję poranną lub wieczorną, przy różnicy temperatur min. 10–15°C między wnętrzem a zewnętrzem i bez bezpośredniego nasłonecznienia. W firmach przewidź bezpieczne postoje urządzeń, jeśli wymagane są oględziny w stanie beznapięciowym.
Dane o zużyciu energii – jak je zebrać i uporządkować
Stwórz prosty rejestr zużycia mediów: miesięczne i – jeśli to możliwe – tygodniowe lub dobowe odczyty energii elektrycznej, ciepła, gazu oraz wody. Zaznacz okresy nietypowe (remont, przestój, praca w nadgodzinach, falki produkcyjne), ponieważ pomagają one audytorowi skorygować wnioski.
Jeżeli posiadasz podliczniki lub rejestratory danych, wyeksportuj ich historię w formie plików CSV/XLS. Zbierz także informacje o zamówionej mocy, opłatach stałych i karach za przekroczenia. W budynkach z BMS przygotuj dostęp do trendów: temperatury, wilgotności, przepływów, prędkości wentylatorów, pracy pomp i nastaw.
Organizacja i bezpieczeństwo podczas audytu w firmie i w domu
Wyznacz jedną osobę kontaktową (koordynatora), która skoordynuje dostęp do stref, przekaże dokumentację i odpowie na pytania audytora. Ustal harmonogram przejścia po obiekcie, a dla zakładów – okna czasowe w poszczególnych działach, aby ograniczyć wpływ audytu na ciąg produkcyjny.
Zadbaj o BHP: wymagane szkolenia i środki ochrony indywidualnej (kask, okulary, rękawice, kamizelka), procedury LOTO i upoważnienia do rozdzielnic oraz maszyn. W budynkach mieszkalnych przygotuj listę pomieszczeń, w których będzie potrzebny dostęp do grzejników, zaworów, termostatów czy skrzynek licznikowych.
Narzędzia i pomiary, których może potrzebować audytor
Poza przeglądem dokumentacji audytor może wykonać pomiary i obserwacje: kamera termowizyjna, anemometr do prędkości powietrza, pirometr, watomierze i rejestratory poboru mocy, loggery temperatury/wilgotności, mierniki jakości powietrza, detektory nieszczelności sprężonego powietrza. Dla instalacji wodnych pomocne bywają chwilowe odczyty przepływów i temperatur zasilania/powrotu.
Przygotuj miejsce do czasowego montażu rejestratorów (np. w rozdzielnicy lub przy maszynie) i ustal zasady pracy tych urządzeń poza godzinami funkcjonowania obiektu. Jeśli planowane są testy blower door, uzgodnij możliwość uszczelnienia przegród i zamknięcia wybranych stref na czas badania.
Jak przygotować listę problemów i oczekiwań – to przyspiesza wnioski
Spisz obserwacje użytkowników: przegrzewanie lub niedogrzewanie pomieszczeń, zbyt wysoka wilgotność, przeciągi, hałas instalacji, parowanie szyb, różnice w rachunkach między podobnymi okresami. Takie „miękkie dane” często wskazują na błędne nastawy lub niewidoczne straty energii.
Określ cele biznesowe i budżet: redukcja kosztów o X%, poprawa komfortu w strefach biurowych, niezawodność chłodzenia serwerowni, skrócenie czasu zwrotu. Dzięki temu rekomendacje będą dopasowane do Twojej strategii, a nie tylko „teoretycznie optymalne”.
Kwestie kosztowe i formalne – ile trwa i ile kosztuje audyt
Czas trwania audytu zależy od wielkości i złożoności obiektu. Dom jednorodzinny to zwykle 1 wizja lokalna i kilka dni obliczeń; biurowiec lub zakład – od kilku dni do kilku tygodni z pomiarami. Na wczesnym etapie warto omówić zakres, wymagane pomiary oraz sposób prezentacji wyników (raport, arkusze kalkulacyjne, sesja Q&A).
Jeśli chcesz oszacować koszt audytu energetycznego, sprawdź przykładowe widełki i czynniki wpływające na cenę: https://www.twoj-audyt.pl/audyt-energetyczny-cena/. Przejrzysta wycena obejmuje zwykle wizję lokalną, inwentaryzację, obliczenia wariantów, analizę opłacalności i listę rekomendacji ułożonych według czasu zwrotu.
Co po audycie: priorytety, szybkie wygrane i finansowanie
Dobre raporty wskazują „quick wins” – drobne korekty nastaw, regulację instalacji, eliminację pracy jałowej, uszczelnienia – oraz inwestycje większe: termomodernizacja przegród, modernizacja źródła ciepła, wymiana oświetlenia na LED, automatyka z czujnikami obecności i CO₂, odzysk ciepła. Zacznij od działań niskokosztowych, a równolegle planuj kroki kapitałowe.
Sprawdź dostępne programy wsparcia: ulga termomodernizacyjna i „Czyste Powietrze” dla domów, białe certyfikaty, granty NFOŚiGW/wojewódzkich funduszy, środki regionalne czy model ESCO dla firm. Dzięki dofinansowaniu realne oszczędności energii i kosztów często pojawiają się szybciej niż zakładano.
Checklisty dla domu i firmy – podsumowanie działań przed audytem
Dom: przygotuj rysunki, świadectwo charakterystyki energetycznej (jeśli masz), faktury za media, listę okien/drzwi z datami montażu, dane o ociepleniu ścian/dachu, dostęp do strychu, kotłowni i liczników. Ustal dogodny termin na ewentualną termowizję i testy szczelności, a także zbierz uwagi domowników o komforcie cieplnym.
Firma: skompiluj projekty branżowe, schematy i karty urządzeń, profile zużycia z liczników i BMS, harmonogramy pracy zmian, listę największych odbiorników, uprawnienia i procedury BHP/LOTO, plan przejścia po obiekcie z oknami czasowymi oraz dostęp do przestrzeni technicznych. Wyznacz koordynatora i przygotuj zespół operacyjny do krótkich konsultacji.
